Kategoriler
Temizlik

Dezenfeksiyon Nedir?

Dezenfeksiyon Nedir?  Dezenfeksiyon Yöntemleri Nelerdir?

Dezenfeksiyon ne demek? Dünya üzerinde ilk covid-19 vakaları görülmeye başladıktan sonra dezenfeksiyon yöntemleri hiç olmadığı kadar konuşulmaya ve bu yöntemlere daha fazla ihtiyaç duyulmaya başlandı. Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de vatandaşlar en etkili ve sağlıklı dezenfeksiyon yöntemlerini araştırmaya başladı. Sağlıkta dezenfeksiyon hastalık sırasında ve sonrasında çok önemlidir. Dezenfeksiyon ne demek sorusuna kısaca değinirsek, Fransızca kökenli olan bu kelime cansız ortamdaki bakteri endosporları dışında olan patojen mikroorganizmaların öldürülmesi veya üremelerinin durdurulması anlamına gelmektedir. Sadece hastaya değil onun temas ettiği tüm noktalara, nesnelere, çamaşırlarına, tedavisinde görev alan personele, ziyaret eden kişilere, yattığı odaya, duvarlara kadar tüm detaylara uygulanmalıdır. Dezenfeksiyon yöntemleri çeşitlilik göstermektedir. Evimizi dezenfekte ederken farklı yöntemler kullanılırken hastane, işletme veya toplu taşımalarda farklı yöntemler kullanılmaktadır. Dezenfeksiyon işlemini uygularken kullanılan ürünlere karşı oldukça dayanıklı olan bakteriler yaşamaktadır. Evinizi, işletmelerinizi bakteri ve zararlı mikroorganizmalardan kurtarmak ve hijyenik bir ortam sağlamanın en önemli yolu dezenfeksiyondur.

Özellikle tıbbi işlemler sırasında tamamen dezenfekte edilmiş mikrop ve bakterilerden arındırılmış bir ortam gerekmektedir. Ameliyathaneler, yoğun bakımlar, diyaliz merkezleri, hastanelerin yeni doğan bölümleri, transplantasyon gibi yerlerde hava ve yüzey koşulları belirli kurallar çerçevesinde düzenli olarak dezenfekte edilmelidir. Dezenfeksiyon yöntemleri sayesinde cansız ortamda bulunan patojen mikroorganizmalar yok edilir. Yanı sıra bu organizmaların üremesi de engellenmektedir.

Dezenfeksiyon Yapılırken Kullanılan Maddeler

Dezenfeksiyon yöntemleri ve dezenfeksiyon yapılırken hangi maddelerin kullanılacağından bahsedecek olursak, tüm mikroorganizmaları öldüren maddeler, hızlı etki eden maddeler ve toksit bulundurmayan maddeler başı çekmektedir. Bunun yanında nötral pH veya suda çözünebilen maddeler, renksiz ve kokusuz stabil olan maddeler kullanılmaktadır. Ayrıca bu maddeler çevreye ve eşyalara zarar vermemeli, kullanımı kolay ve ekonomik malzemelerden elde edilmelidirler.

Dezenfeksiyon ve sterilizasyon birbirine karıştırılmamalıdır. Sterilizasyon cansız ortamda patojen yada değil tüm mikroorganizmaların yok edilmesidir. Sağlıklı ve mikrop taşıyanların çokluğu, bulaşıcı hastalıklarının belirsiz bir yol izlemesi nedeniyle dezenfeksiyonun etkisi kısıtlı kalabilir. Dezenfeksiyon yöntemleri özellikle dolaysız ve büyük bulaşmalara engel olmaktadır. Dezenfeksiyon maddelerinin etkileri, ateş, ışık, sönmemiş kireçler gibi fiziksek ya da mekanik olabilmektedir. Ancak yaygın dezenfeksiyon yöntemlerinde kimyasal malzemeler kullanılmaktadır. Üç değişik biçimde bunları inceleyebiliriz. Bunlar, gaz halde, katı veya kıvamlı halde ve sıvı halde bulunabilirler.

Dezenfeksiyonu Etkileyen Faktörler Nelerdir?

Dezenfeksiyon yöntemleri birçok faktörden etkilenir. Dezenfeksiyon öncesinde uygulanan temizleme yöntemi, mikroorganizmaların tipi, kontaminasyon sayısı, kullanılan germisidin konsantrasyonu, uygulama süresi, nesnenin fiziksel özellikleri ve işlem sırasındaki ısı ve pH değerinden etkilenmektedir. Dezenfeksiyonu etkinliğin gücüne göre üçe ayırabiliriz. 

  • Yüksek düzey dezenfeksiyon; bazı bakteri sporlarını içeren geniş mikroorganizma populasyonuna  etkilidir. 
  • Orta düzey dezenfeksiyon; mikrobakteriler, virüsler, mantarlar ve bakteriler üzerinde etki gösterir. 
  • Düşük düzey dezenfeksiyon; mantarlar, zarflı virüsler üzerinde etkili olan dezenfeksiyon yöntemidir.

Dezenfeksiyon Yöntemleri Nelerdir?

Dezenfeksiyon yöntemlerini sizler için sıraladık. Bunlardan ilki;

Isı ile dezenfeksiyon; evlerde en çok kullanılan dezenfeksiyon yöntemlerinden bir tanesidir. Isı ile dezenfeksiyon basit, zararsız ve oldukça etkili bir yöntemdir. Suyu bir süre kaynatabilir ve patojen maddelerin ölmesini sağlayabilirsiniz. Yıkama ve dezenfeksiyon makinalarında deterjan ile sıcak suda yıkama yaygın olarak kullanılan etkili bir yöntem olarak göze çarpmaktadır. Isıya dayanıklı malzemeler için önerilmektedir. Ancak büyük ölçekli uygulamalarda, altından kalkması zor zahmetli bir hal alabilir. Isı ile dezenfeksiyonu etkileyen faktörler ise şunlardır; sıcaklığın derecesi, ortamdaki basınç, temas süresi ve mikroorganizmanın ısı direncidir.

Kimyasal dezenfeksiyon; dezenfeksiyon yöntemlerinden biri olan kimyasal dezenfeksiyon özellikle ısıya dayanıklı olmayan malzemeler için kullanılmaktadır. Dezenfeksiyon için kullanılan malzemeler, brom, iyot, klor ve hidrojen peroksit gibi malzemelerdir.

Brom, halojen ve sıvı halde bulunur ve kırmızı-kahverengidir. Deri ile temasta yanıklara neden olmaktadır. Sudan birkaç kat ağır olan bu madde, yüzme havuzlarının dezenfeksiyon yöntemleri arasında örnek gösterilebilir.

Klor, dezenfeksiyon sırasında en çok kullanılan maddeler arasında klor yer almaktadır. Klor halojendir ve yaygın olarak kullanılması dezenfeksiyon yönteminin klorlama olarak anılmasına bile neden olmuştur. Önceleri suların dezenfeksiyonunda kullanılan klor, sıvılaştırılmış gaz, kalsiyum hipokloritler ve sodyum halinde de piyasada bulunmaktadır.

Ozon, açık mavi renkte, kokusu keskin olan bu gaz stabil durumda değildir. Bu nedenle sadece kullanılacağı zaman üretilebilir. Bazı ülkelerde içme suları ozon ile dezenfekte edilmektedir. Aynı zamanda ozon sadece dezenfekte için değil suyun rengini düzeltmek ve kokusunu gidermek içinde kullanılmaktadır.

Su deposu dezenfeksiyonu; apartmanların ve toplu yaşam alanlarının kullanımda olan su depoları düzenli olarak sterilizasyon ve dezenfeksiyon işlemlerinden geçirilmek durumundadır. Aksi takdirde toplu sağlık sorunlarına yol açabilirler. Su depolarının temizliğinde halihazırda toplu yaşam alanlarında bulunan yöneticiler profesyonel yardım almalıdır. Bu konuda oldukça hassas davranılmalı, insanların toplu bir şekilde olumsuz etkilenmemesi için dikkatli ve titiz çalışılmalıdır.

UV dezenfeksiyon yöntemi; ultraviyole ışınlar (UV ışınlar), ışık spektrumunun insan gözü ile görünmeyen kısmında yer almaktadır. Görülebilir ışığa göre dalga boyu daha kısa olduğundan insan gözü tarafından algılanamaz. UV ışınlar 3 farklı spektrumda yer almaktadırlar. UV-C (100-280 Nanometre), UV-B(280-315 Nanometre) ve UV-A(315-400 Nanometre) aralıklarında sıralanmaktadır. UV-C ışınlarının istenilen amaçta mikroorganizmalara etki edebilme özelliği sayesinde çeşitli UVC ürünleri geliştirilmiştir. UV dezenfeksiyon yöntemi bu keşifle ortaya çıkmıştır. Günümüzde özellikle yaşadığımız pandemi döneminde sıklıkla kullanılmaktadır ve hemen hemen hepimizin karşılaştığı bir yöntemdir. 

Geliştirilmiş olan bu UVC ampullerinden yayılan ışınlar karşılarına çıkan mikroorganizmaların DNA yapılarına saniyeler içerisinde zarar vererek üreme ve kolonileşme yeteneklerini ortadan kaldırmaktadır. Günümüzde antibiyotikler başta olmak üzere birçok ilaca bağışıklık geliştirmiş virüsler ve bakteriler UV ışınlar karşısında savunmasız kalmaktadır. UV dezenfeksiyon sayesinde ayırt etmeksizin tüm virüsler, bakteriler, mantar ve küf sporları ve benzeri tüm mikroorganizmaları yok etmektedir. Yüzey, hava ve su dezenfeksiyonunda, gıdadan eğitime birçok sektörde UV dezenfeksiyon etkin olarak kullanılmaktadır. UVC sistemlerin ozon ve duman gibi salınımları bulunmamaktadır. Ayrıca kimyasallardan yararlanmazlar. İsteğe bağlı dozajlara göre tasarlandıklarından ayar gerektirmezler. Sadece çalışırken etkin durumdadırlar. Cam, plastik, metal, kağıt, tekstil ürünleri gibi maddeler Uv ışınların etkinliğini azaltmaktadır, kullanırken maksimum verim almak için bu duruma dikkat edilmelidir.

Bu yazımızda günümüzde eskiye nazaran daha fazla önem kazanmış olan dezenfeksiyon nedir, dezenfeksiyon yöntemleri nelerdir, Uv dezenfeksiyon nedir gibi önemli konulara değindik. Unutmamalıyız ki dezenfeksiyon hayatımızda önemli bir yere sahip olmalıdır. Günümüzün en dikkat çeken konularından olan dezenfeksiyon hepimizin uygulaması ve hayatımızın rutini haline gelmesi gereken hususlardandır. Dezenfeksiyon yöntemleri bizleri birçok bulaşıcı hastalıktan ve mikroplardan büyük ölçüde korumaktadır. Hem kişisel hem yaşam alanlarımızda yapacağımız titiz ve dikkatli dezenfeksiyon çalışmaları çok önemli bir hal almıştır. Doğru dezenfeksiyon virüse karşı bir zırh görevindedir. Kendinizin ve sevdiklerinizin sağlığı için dezenfeksiyon yöntemlerini özenerek uygulamalı, hayatınızın öneminin her zaman farkında olmalısınız. Sağlıklı ve huzurlu bir yaşam için dezenfeksiyonu önemseyiniz.

Ayşe Yerebakan

Yazar Ayşe Yerebakan

Ayşe Hanım kendisini temizlik ustası olarak tanımlıyor.

Son zamanlarda yaşanan durumlarla birlikte kendisine daha fazla ihtiyaç olduğunu belirten Ayşe Yerebakan, Ustala Blog içerisinde tecrübelerini bizlerle paylaşıyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir